«Калі і сапраўды Пачобут раптам зможа бесперашкодна вярнуцца ў Беларусь, гэта не значыць, што з'явілася новае правіла»

— Вызваленне Анджэя Пачобута, беларускага і польскага журналіста, актывіста польскай меншасці ў Беларусі, выклікала вялікі рэзананс, — заўважае Валер Карбалевіч. — Чаму? Тут ёсць два адказы. Па-першае, гэта сама асоба Анджэя Пачобута.

Эксперт адзначае, што за гэтага палітзняволенага ўпарта змагалася другая дзяржава — Польшча.

— І другая прычына — гэта тое, што вызваленне Анджэя Пачобута адбылося не па звычайным трэку. Звычайны трэк — ён такі, што спецпрадстаўнік прэзідэнта ЗША Джон Коўл прыязджаў у Менск, вёў перамовы з Лукашэнкам. Пасля гэтага на волю выходзіла вялікая колькасць беларускіх палітвязняў, і з кожным разам усё большая.

Гэтым разам вызваленне Анджэя Пачобута адбылося па іншай схеме: ён трапіў у агульны абмен паміж людзьмі, якія сядзелі за кратамі ў Беларусі і Расіі з аднаго боку, і ў краінах Еўрапейскага звязу і іх саюзнікаў.

З іншага боку, у гэтай схеме 5х5 былі задзейнічаны спецслужбы сямі краін і, зразумела, гэта выклікала таксама вялікі рэзананс.

Фігура Анджэя Пачобута унікальная тым, што ён стаў закладнікам напружаных адносін паміж Беларуссю і Польшчай.

Варшава ўсяляк патрабавала, настойвала, дамагалася вызвалення Анджэя Пачобута. Беларускі рэжым, зразумеўшы, што гэта такі цяжкавагавік сярод палітвязняў, што гэта такі дарагі тавар, імкнулася прадаць яго як мага даражэй, і вельмі баяліся не прагадаць, таму ягонае вызваленне ўсяляк зацягвалася.

Ён павінен быў быць вызвалены яшчэ ў кастрычніку мінулага года, але беларускі бок затармазіў гэты працэс. І толькі вось цяпер у выніку такой складанай схемы Пачобут быў вызвалены.

Беларускія ўлады патрабавалі, каб узамен на вызваленне Пачобута Варшава была гатовая размаўляць з беларускім рэжымам на даволі высокім узроўні. І нават была адкрытыя такія заклікі, маўляў, вось няхай міністр замежных спраў Польшчы Радаслаў Сікорскі прыедзе ў Менск, і мы яму аддадзім Пачобута.

Варшава на гэта не пагаджалася. У выніку ўсё гэта цягнулася вельмі доўга, і каб вызваліць Пачобута, трэба было найсці таксама нейкіх такіх цяжкавагавікоў у краінах Еўрапейскага звязу, не толькі ў Польшчы. У выніку такімі цяжкавагавікамі аказаліся два персанажы.

Гэта Аляксандр Балан, былы намеснік кіраўніка малдоўскай спецслужбы, які быў арыштаваны і які, як аказалася, з'яўляўся агентам беларускага КДБ. І другі — Аляксандр Буцягін, расійскі археолаг, які быў арыштаваны ў Польшчы з-за таго, што ён праводзіў археалагічныя раскопкі ў Крыме.

У выніку яны таксама былі ўключаны ў спіс па абмене. Гэтым абменам беларускі бок зрабіў пэўныя жэсты і на адрас Злучаных Штатаў, бо Джон Коул усяляк дамагаўся вызвалення Пачобута, усяляк настойваў на гэтым рашэнні падчас перамоваў з Лукашэнкам.

Адначасова тут быў жэст і ў бок Расіі, бо двое расійскіх грамадзян былі вызваленыя. Таму Расія тут не магла рабіць ніякіх прэтэнзій на адрас Лукашэнкі.

Што тычыцца перспектыў, якія адкрываюць гэты абмен і гэтае вызваленне, тут шмат узгадвалася пра тое, што, маўляў, Пачобут вызвалены з пашпартам у адрозненне ад іншых палітвязняў, якіх выпускалі без такога дакумента, і паабяцалі нібыта, што ён у любы момант можа зноў вярнуцца ў Беларусь.

Але гэтыя абяцанні нейкіх ананімных чыноўнікаў і ў прыватных размовах, і яны мала што значаць у прынцыпе, тым больш незразумелы пакуль юрыдычны бок вызвалення, таму што тут можа здарыцца тое самае, што з Міколам Статкевічам, які, як высветлілася з ягонага Telegram-каналу, фармальна ўсё яшчэ лічыцца за кратамі.

Таму нават калі і сапраўды Пачобут раптам зможа безпеспрашкодна вярнуцца ў Беларусь, то гэта не значыць, што з'явілася новае правіла.

Гэта, магчыма, нейкі элемент эксклюзіўнай дамоўленасці адносна аднаго чалавека паміж Менскам і Варшавай. І яно не тычыцца іншых палітэмігрантаў.

Джон Коул заявіў, што праз два-тры тыдні ён зноў з'явіцца ў Менску. І значыць, працягваецца дыялог паміж Менскам і Вашынгтонам. І можна разлічваць і спадзявацца, што будзе вызваленая новая партыя палітняволеных.

З кожным новым візітам Джона Коўла колькасць вызваленых палітвязняў павялічваецца. Мінулым разам іх было 250, таму можна разлічваць, што гэтым разам колькасць іх будзе большая.

І будзем спадзявацца, што у большай іх часткі будзе магчымасць па свайму жаданню застацца ў Беларусі. То бок вялікая геапалітычная гульня працягваецца, і Лукашэнка разлічвае атрымаць у гэтай гульні пэўныя дывідэнды.